Δεύτερη ζωή για ένα υπέροχο άγαλμα του Βούδα: Μετά την καταστροφή του από τους Ταλιμπάν, στέκεται τώρα στο Μανχάταν

Για τον επόμενο ενάμιση χρόνο,οι επισκέπτες του υπερσύγχρονου συγκροτήματος Hudson Yards στη δυτική πλευρά του Μανχάταν θα αντικρίζουν ένα εμβληματικό έργο εμπνευσμένο από τον αρχαίο κόσμο. Η πέμπτη ανάθεση για το βάθρο του υπερυψωμένου πάρκου High Line αποτελεί φόρο τιμής στους Βούδες της Μπαμιγιάν — τα δύο κολοσσιαία αγάλματα του 6ου αιώνα στο κεντρικό Αφγανιστάν,τα οποία οι Ταλιμπάν κατέστρεψαν το 2001.

Το νέο γλυπτό είναι δημιουργία του βιετναμοαμερικανού καλλιτέχνη Tuan Andrew Nguyen και φέρει τον τίτλο «Salsal»,όπως αποκαλούσαν οι κάτοικοι της κοιλάδας της Μπαμιγιάν το μεγαλύτερο από τα δύο αγάλματα. Η ονομασία σημαίνει «το φως που διαπερνά το σύμπαν».

«Ελπίζω αυτό το έργο να αποτελέσει τόπο αναζήτησης και μνήμης»,δήλωσε ο Nguyen για το μνημείο ύψους 27 ποδιών από ψαμμίτη. «Δεν δημιουργήθηκε για να σχολιάσει τη σημερινή εποχή,αλλά δυστυχώς συντονίζεται με όσα συμβαίνουν στους σημερινούς πολέμους».

Το γλυπτό δεν είναι πιστό αντίγραφο των Βούδων της Μπαμιγιάν,ωστόσο κατασκευάστηκε κυρίως από το ίδιο υλικό — λαξευμένο ψαμμίτη. Τα χέρια των πρωτότυπων αγαλμάτων είχαν καταστραφεί αιώνες νωρίτερα,σε προηγούμενη πράξη εικονομαχίας.

Ο Nguyen δημιούργησε δύο χαλύβδινα χέρια που αιωρούνται ελαφρά μπροστά από τα πέτρινα άκρα,στηριγμένα σε μεταλλικές ράβδους. Οι χειρονομίες τους συμβολίζουν τον ηρωισμό και τη συμπόνια,ενώ έχουν χυτευθεί από λιωμένα βλήματα που προήλθαν από το Αφγανιστάν — μια διαδικασία συνδεδεμένη με την καλλιτεχνική πρακτική του Nguyen να μετατρέπει εκρηκτικά κατάλοιπα του Πολέμου του Βιετνάμ σε φορείς μνήμης και θεραπείας.

«Υπάρχουν τόσες ομοιότητες ανάμεσα στους πολέμους των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν και το Βιετνάμ»,σημείωσε ο καλλιτέχνης. «Τα υλικά είναι καθοριστικά για τα έργα μου. Εξετάσαμε το ενδεχόμενο να προμηθευτούμε ψαμμίτη από το Πακιστάν,αλλά ήταν πολύ περίπλοκο. Το έργο χυτεύτηκε και λαξεύτηκε στο Βιετνάμ και στη συνέχεια μεταφέρθηκε εδώ».

Η αντίθεση υλικών και η συμβολική διάσταση

Η αντίθεση ανάμεσα στον φυσικό ψαμμίτη του έργου «The Light That Shines Through the Universe» και τα βιομηχανικά υλικά του περιβάλλοντος χώρου — ατσάλι,σκυρόδεμα και γυαλί — δημιουργεί μια σχεδόν σουρεαλιστική αίσθηση χρονικού ταξιδιού. «Είναι συγκλονιστικό να βλέπει κανείς ένα γλυπτό από ψαμμίτη»,δήλωσε η Cecilia Alemani,διευθύντρια και επικεφαλής επιμελήτρια του προγράμματος High Line Art. «Δεν είναι κάτι που συναντάμε συχνά στη σύγχρονη τέχνη· ανήκει στην ιστορία της τέχνης».

Η Alemani και ο Nguyen ανέφεραν ότι όταν το έργο προτάθηκε το 2023,η επιστροφή των Ταλιμπάν στην εξουσία δύο χρόνια νωρίτερα και η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022 βρίσκονταν στο επίκεντρο της διεθνούς προσοχής. Σήμερα,το έργο αποκτά ακόμη μεγαλύτερη συναισθηματική βαρύτητα εν μέσω του πολέμου των ΗΠΑ και του Ισραήλ με το Ιράν.

«Είναι στη φύση των ισχυρών δημόσιων έργων να αποκτούν νέα επικαιρότητα ανάλογα με τις συνθήκες»,τόνισε η Alemani. «Για τις αναθέσεις του βάθρου,αναζητούμε έργα όχι μόνο εμβληματικά,αλλά και ικανά να παραμένουν επίκαιρα σε διαφορετικά πλαίσια και χρονικότητες».

Το έργο στο πλαίσιο της σύγχρονης δημόσιας τέχνης

Το συγκινητικό και στοχαστικό έργο του Nguyen για το High Line Plinth — έναν εμβληματικό χώρο δημόσιας τέχνης στη συμβολή της West 30th Street και της 10th Avenue — ακολουθεί δημιουργίες των Iván Argote,Pamela Rosenkranz,Sam Durant και Simone Leigh. Το έργο θα συνοδευτεί από μηνιαίες διαλέξεις και συνεδρίες καθοδηγούμενου διαλογισμού,με την πρώτη να έχει προγραμματιστεί για τις 16 Μαΐου,στο πλαίσιο της έκθεσης Frieze New York στο The Shed.