Opłata nawet 18 tys. zł za ubezpieczenie zdrowotne. RPO interweniuje w sprawie Ukraińców

Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpił do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie budzącej kontrowersje opłaty dodatkowej dla obywateli Ukrainy. Problem dotyczy osób ze statusem UKR,które po 5 marca 2026 r. utraciły prawo do bezpłatnej opieki na podstawie specustawy,a teraz chcą ubezpieczyć się dobrowolnie.

Skrót artykułu

Jak naliczana jest opłata dodatkowa?Wątpliwości interpretacyjne RPOKluczowe pytania do Prezesa NFZFundacje pomagające uchodźcom alarmują: NFZ odmawia zawarcia umów bez uiszczenia jednorazowej opłaty w wysokości ok. 17–18 tys. zł. Jest to uzasadniane faktem,że dana osoba nie opłacała składek w Polsce w ostatnich latach.

Jak naliczana jest opłata dodatkowa?

Zgodnie z art. 68 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej,wysokość opłaty karnej za brak ciągłości ubezpieczenia jest uzależniona od długości przerwy:

20% podstawy – przy przerwie od 3 miesięcy do roku,nawet 200% podstawy – gdy przerwa wynosi powyżej 10 lat.W przypadku obywateli Ukrainy,którzy przybyli do Polski po wybuchu wojny,NFZ często traktuje okres ich pobytu (mimo korzystania z leczenia) jako "okres nieubezpieczenia",co skutkuje naliczaniem maksymalnych stawek.

Wątpliwości interpretacyjne RPO

RPO Marcin Wiącek zwraca uwagę na kluczowy aspekt prawny: do marca 2026 r. obywatele Ukrainy mieli ustawowe prawo do opieki zdrowotnej na takich samych zasadach jak osoby ubezpieczone.

Powstaje więc pytanie: czy okres,w którym państwo gwarantowało uchodźcom dostęp do lekarza,można teraz uznać za "przerwę w ubezpieczeniu"? Według Rzecznika,obecna praktyka NFZ jest wysoce dyskusyjna i uderza w osoby,które wykazują dobrą wolę i chcą samodzielnie finansować swoje składki.

Kluczowe pytania do Prezesa NFZ

Rzecznik prosi prezesa NFZ Filipa Nowaka o wyjaśnienie trzech kwestii:

Czy naliczanie opłaty dodatkowej osobom ze statusem UKR jest zasadne?Czy okres legalnego korzystania ze świadczeń na mocy specustawy nie powinien być traktowany jako okres ubezpieczenia?Czy istnieje możliwość zawarcia umowy bez konieczności płacenia kilkunastu tysięcy złotych „na start”?