System eWUŚ potwierdza prawo obywateli Ukrainy do świadczeń zdrowotnych w Polsce

Posłowie alarmują,że po zmianie przepisów dostęp do bezpłatnej opieki medycznej utracili niektórzy ciężko chorzy obywatele Ukrainy,którzy ze względu na stan zdrowia nie są w stanie podjąć pracy. Ministerstwo Zdrowia wyjaśnia,że mogą być objęci ubezpieczeniem zdrowotnym z innych tytułów lub przez pracujących w Polsce członków rodziny. Resort wyjaśnił,jak świadczeniodawcy powinni weryfikować uprawnienia Ukraińców do bezpłatnego leczenia w naszym kraju.

Skrót artykułu

Ministerstwo Zdrowia: Nie da się policzyć chorych,którzy tracą świadczeniaŚwiadczenia bez pracy i ubezpieczenia: inne tytuły do NFZWeryfikacja prawa do świadczeń NFZ: eWUŚ i dokumenty zastępczeGrupy wrażliwe z art. 112c: jakie dokumenty potwierdzają uprawnieniaStan nagłego zagrożenia zdrowotnego: jakie dokumenty okazuje pacjent z UKRPokaż więcej

5 marca 2026 r. zmieniły się zasady dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej dla części obywateli Ukrainy przebywających w Polsce i posiadających status UKR. Na podstawie ustawy z 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2026 r. poz. 203) z bezpłatnej opieki medycznej mogą korzystać tylko pracujący i ubezpieczeni Ukraińcy. Wyjątkiem od tej zasady są osoby wymagające szczególnej ochrony,m.in. dzieci i kobiety w ciąży. Część osób – mimo że nadal przebywa w Polsce legalnie – utraciła możliwość korzystania ze świadczeń finansowanych przez NFZ,jeżeli nie posiada ubezpieczenia zdrowotnego. Do biur poselskich płyną niepokojące sygnały,że w tej grupie są ciężko chorzy pacjenci z Ukrainy,którzy ze względu na stan zdrowia nie są w stanie podjąć pracy. Dotyczy to między innymi osób poddawanych dializoterapii z powodu niewydolności nerek,pozostających w trakcie leczenia onkologicznego,po przeszczepach wymagających stałej immunosupresji i kontroli medycznej oraz cierpiących na inne choroby przewlekłe.

- Brak możliwości kontynuowania leczenia może w ich przypadku prowadzić do gwałtownego pogorszenia stanu zdrowia,a nawet stanowić bezpośrednie zagrożenie życia – podkreśla Kamil Wnuk,parlamentarzysta Polski 2050,który wraz z grupą innych posłów wystąpił z interpelacją poselską w tej sprawie. Chciał wiedzieć m.in.,czy Ministerstwo Zdrowia i NFZ posiadają dane lub szacunki,ilu pacjentów z Ukrainy pomimo trudnej sytuacji zdrowotnej po wejściu w życie nowych zasad zostało bez opieki medycznej w Polsce.

Ministerstwo Zdrowia: Nie da się policzyć chorych,którzy tracą świadczenia

Wiceminister zdrowia Tomasz Maciejewski w odpowiedzi poinformował,że ustalenie liczby obywateli Ukrainy,którzy utracili prawo do świadczeń zdrowotnych w związku z wejściem w życie przepisów ustawy wygaszającej,a nie mogą podjąć pracy ze względu na chorobę czy niepełnosprawność,nie jest możliwe. - Należy przy tym zaznaczyć,że Narodowy Fundusz Zdrowia posiada tylko w niektórych szczególnych przypadkach,określonych przepisami prawa,dane,kto jest osobą niepełnosprawną – dodał Tomasz Maciejewski.

Świadczenia bez pracy i ubezpieczenia: inne tytuły do NFZ

Ponadto wiceminister wyjaśnił,że obywatele Ukrainy,którzy nie należą do żadnej z grup wrażliwych wymienionych w ustawie (dzieci i młodzież do ukończenia 18. roku życia,kobiety w okresie ciąży,porodu i połogu,ofiary tortur i gwałtów oraz osoby zamieszkujące w ośrodku zbiorowego zakwaterowania),mogą uzyskać dostęp do publicznej opieki zdrowotnej z innego tytułu niż praca zarobkowa.

Obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym mogą być objęci,gdy pobierają świadczenia emerytalne lub rentowe,także z Ukrainy; jeżeli kształcą się w Polsce,tzn. są uczniami,studentami i doktorantami; czy też uzyskują niektóre świadczenia z pomocy społecznej,np. zasiłek stały. Mogą być też zgłoszeni do ubezpieczenia zdrowotnego jako członkowie rodziny osób objętych tym ubezpieczeniem w Polsce.

Zgłoszeniu do NFZ z tego tytułu podlegają dzieci własne,dzieci małżonka,dzieci przysposobione,wnuki,dzieci obce,dla których ustanowiono opiekę,albo przebywające w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka,do ukończenia przez nie 18 lat,a jeżeli uczą się dalej w szkole lub uczelni – do ukończenia 26 lat,natomiast jeżeli posiadają orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności lub inne traktowane na równi – bez ograniczenia wieku,małżonek oraz wstępni (rodzice,dziadkowie) pozostający z ubezpieczonym we wspólnym gospodarstwie domowym.

Weryfikacja prawa do świadczeń NFZ: eWUŚ i dokumenty zastępcze

Posłów interesowały także zasady weryfikacji statusu pacjentów z Ukrainy,szczególnie do świadczeń finansowanych przez NFZ. W odpowiedzi wiceminister Tomasz Majewski podkreślił,którzy nabyli prawo do świadczeń na zasadach ogólnie obowiązujących w Polsce,tzn. posiadają status ubezpieczonego,potwierdzają go tak jak wszyscy polscy pacjenci.

- Ponieważ osoby te posiadają numer PESEL,podstawowym sposobem potwierdzania

prawa do świadczeń – podobnie jak w przypadku innych ubezpieczonych – jest

pozytywna weryfikacja uprawnień za pośrednictwem systemu Elektronicznej

Weryfikacji Uprawnień Świadczeniobiorców (eWUŚ) – tłumaczy Tomasz Maciejewski.

Dodaje,że tylko w przypadku,gdy eWUŚ nie potwierdzi prawa do świadczeń,wymagane jest

przedstawienie dokumentu potwierdzającego uprawnienia. Może to być

np. raport miesięczny Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydany przez

pracodawcę wraz ze zgłoszeniem do ubezpieczenia zdrowotnego. Honorowane są także inne dokumenty,takie jak: zaświadczenie z urzędu pracy wydane osobie posiadającej status bezrobotnego,legitymacja emeryta lub rencisty,raport miesięczny Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydany przez bank wraz ze zgłoszeniem do ubezpieczenia zdrowotnego (w przypadku pobierania świadczeń emerytalno-rentowych z Ukrainy),decyzja ośrodka pomocy społecznej o przyznaniu zasiłku stałego albo aktualne zaświadczenie o pobieraniu tego zasiłku.

Grupy wrażliwe z art. 112c: jakie dokumenty potwierdzają uprawnienia

Natomiast obywatele Ukrainy,którzy są uprawnieni do korzystania ze świadczeń opieki

zdrowotnej na zasadach uregulowanych w art. 112c ust. 1 ustawy o udzielaniu ochrony (tzn. ofiary tortur lub gwałtu,osoby zamieszkujące w ośrodku zbiorowego zakwaterowania,kobiety w ciąży lub połogu,niepełnoletni),powinni przedstawić świadczeniodawcy dokument potwierdzający tożsamość oraz potwierdzić posiadanie numeru PESEL ze statusem UKR.

Przedstawienie dokumentu potwierdzającego posiadanie numeru PESEL ze statusem UKR jest wymagane tylko w przypadku,gdy nie jest możliwe uzyskanie potwierdzenia przez system eWUŚ.

Dodatkowo obywatele Ukrainy,którzy należą do wymienionych grup wrażliwych,są zobowiązani do przedstawienia dokumentów poświadczających spełnienie okoliczności wymienionych w przepisach. Należą do nich zaświadczenie wydane przez szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców,które potwierdza bycie ofiarą tortur lub gwałtu; zaświadczenie o zamieszkiwaniu w ośrodku zbiorowego zakwaterowania wydane przez wojewodę lub organ jednostki samorządu terytorialnego,a także zaświadczenie lekarskie potwierdzające ciążę lub połóg lub karta przebiegu ciąży.

W przypadku osób niepełnoletnich wystarczające jest przedstawienie świadczeniodawcy dokumentu potwierdzającego tożsamość dziecka oraz potwierdzenie posiadania przez nie numeru PESEL ze statusem UKR.

Stan nagłego zagrożenia zdrowotnego: jakie dokumenty okazuje pacjent z UKR

Obywatele Ukrainy,którzy wymagają niezwłocznego udzielenia niezbędnych świadczeń

opieki zdrowotnej ze względu na to,że znajdują się w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego,powinni przedstawić dokument potwierdzający ich tożsamość oraz

potwierdzić,że posiadają numer PESEL ze statusem UKR.